İstanbul, binlerce yıllık tarihi boyunca birçok medeniyete (MÖ 6.500 Neolitik Çağ'dan, Bizans ve Osmanlı İmparatorluklarına) ev sahipliği yapmış eşsiz bir arkeolojik alandır. Şehrin arkeolojik buluntuları sadece İstanbul'un değil, aynı zamanda Anadolu ve Mezopotamya'nın da tarihine ışık tutmaktadır.

İstanbul'daki kazılardan çıkan ve büyük çoğunluğu İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde sergilenen en önemli arkeolojik buluntular ve keşif alanları şunlardır:

I. Güncel ve Büyük Keşif Alanları



İstanbul'un modern ulaşım projeleri ve kentsel dönüşüm sırasında ortaya çıkan buluntular, şehrin tarihini çok daha eskilere taşımıştır:

  • Yenikapı Kazıları (Metro ve Marmaray İnşaatları):

    [LIST]
  • Theodosius Limanı: Bizans döneminin en büyük limanlarından biri olan Portus Theodosiacus'un kalıntıları.
  • Batık Gemiler: M.S. 5. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar tarihlenen, çok iyi korunmuş 37 adet Bizans gemi batığı. Bu, dünyanın en büyük Orta Çağ gemi koleksiyonudur.
  • Neolitik (Cilalı Taş Devri) Yerleşimi: M.Ö. 6500 yıllarına tarihlenen, İstanbul'daki ilk yerleşik yaşam izleri. Bu dönemden kalma ahşap ev kalıntıları, tarım aletleri ve insan iskeletleri bulunmuştur.

[*]Beşiktaş Kazıları (Metro İnşaatları):

  • Neolitik ve Kalkolitik Dönem (M.Ö. 6000 - 4000) Buluntuları: Boğaz çevresindeki ilk yerleşim yerlerinden birine ait olduğu düşünülen dairesel planlı yapılar ve urne tipi (küp) mezarlar. Bu, İstanbul Boğazı çevresindeki en eski yerleşim izlerindendir.

[*]Bathonea Antik Liman Kenti (Küçükçekmece Gölü):

  • Antik döneme ait zeytinyağı ve şarap üretim atölyeleri, amforalar ve liman kalıntıları. Bu keşifler bölgedeki ticaret ve tarım tarihine ışık tutar.

[/LIST]

II. İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndeki Önemli Eserler



İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde sergilenen eserlerin büyük bir kısmı her ne kadar imparatorluk topraklarının dört bir yanından (Sayda/Sidon, Hattuşaş vb.) getirilmiş olsa da, İstanbul'un en önemli arkeolojik hazineleri burada toplanmıştır.

A. Dünyaca Ünlü Lahitler (Sayda Kral Nekropolü'nden Getirilenler):



Bu lahitler, Osman Hamdi Bey tarafından Lübnan'daki Sayda'dan İstanbul'a getirilmiş ve müzenin en değerli eserleridir:

  • İskender Lahdi: Üzerindeki kabartmalarda Büyük İskender'in savaş sahnelerinin tasvir edildiği, MÖ 4. yüzyıla tarihlenen, sanat tarihi açısından paha biçilmez bir eserdir. (Aslen Sidon Kralı Abdalonymus'a aittir.)
  • Ağlayan Kadınlar Lahdi: Yirmiye yakın ağlayan kadın figürünün betimlendiği zarif bir lahit.
  • Tabnit Lahdi: Sidon Kralı Tabnit'e ait, Mısır kökenli bazalt malzemeden yapılmış bir lahit.


B. İstanbul'da Bulunan Diğer Önemli Eserler:



  • Büyük Saray Mozaikleri: Sultanahmet'teki mozaik müzesinde sergilenen, Bizans Büyük Sarayı'na ait M.S. 6. yüzyıl erken Bizans dönemi mozaikleri.
  • Hipodrom Kalıntıları: Sultanahmet Meydanı'nda (Bizans'ın Hipodromu) bulunan Theodosius Obeliski, Yılanlı Sütun ve Örme Sütun gibi anıtsal yapılar.
  • Ayasofya ve Çevresi Buluntuları: Bizans İmparatorluğu'na ve öncesine ait mimari parçalar, heykeller ve kalıntılar.

İstanbul'un arkeolojik zenginliği, Paleolitik dönemden başlayarak Osmanlı'ya kadar uzanan katmanlı yapısıyla benzersizdir.